Síðast uppfært: Föstudagur, 07. maí 2010 12:38 Þriðjudagur, 23. september 2008 14:08

Gæðastýring í hrossarækt

Einn af mörgum þáttum í starfi Landgræðslu ríkisins er eftirlit með landnýtingu hrossabænda. Ekki er þó hægt að tala um kerfisbundið eftirlit nema á þeim hrossabúum sem eru virk í landnýtingarþætti gæðastýringar í hrossarækt.

Árið 2009 hlutu 43 jarðir, þar sem stunduð er hrossarækt, viðurkenningar vegna vistvænnar landnýtingar. Sjá nánar.

Skipting búa eftir sýslum er eftirfarandi:

• Skagafjarðarsýsla 13
• Rangárvallasýsla 11
• Eyjafjarðarsýsla 5
• Árnessýsla 4
• Austur-Húnavatnssýsla 4
• Vestur-Húnavatnssýsla 4
• Mýra- og Borgarfjarðarsýsla 2

Samstarf við samtök hrossabænda

Fagráð í hrossarækt og Félag hrossabænda hafa gert samkomulag við Landgræðsluna um að hún annist landnýtingarþáttinn. Til að meta ástand hrossahaganna eru notaðar reglur sem byggjast á sjónmati á ástandi landsins og greinanlegum gróður- og rofeinkennum, þ.e. landlæsi.

Skynsamleg landnýting bætir ímyndina

Viðurkenning á að landnýting sé þannig að ekki sé gengið á gæði landsins er hrossabændum afar mikils virði. Með gæðastýringunni hefur landlæsi og  tilfinning viðkomandi bænda fyrir bættri landnotkun aukist umtalsvert. Ímynd hrossabænda sem landnotenda hefur einnig batnað mikið á seinni árum og rétt beitarstýring orðið til þess að hrossin ganga á betra landi en ella og afrakstur landsins eykst. Rétt umgengni um beitiland er nauðsynlegur þáttur í sívaxandi fagmennsku hrossaræktar og hestamennsku á Íslandi.

Fleiri taki þátt

Á næsta ári eru 10 ár síðan úttektir hófust á landnýtingu á hrossabúum. Tíu ár eru ekki langur tími en engu að síður eru þau tímamót í þessu verkefni og full ástæða til að staldra við og skoða hvernig hægt er að efla landlæsi hrossabænda og fjölga þátttakendum í landnýtingarþættinum. Ætla má, að þátttaka fleiri hrossabúa í gæðastýringunni yrði hrossabændum og búgreininni til frekari framdráttar. Frumkvöðlarnir meðal hrossabænda varðandi bætta landnýtingu þurfa á því að halda að fleiri sláist í för með þeim, sæki fram af krafti í því að fá úttekt á landnýtingu sína og viðurkenningu á því að ekki sé gengið á landsins gæði.

Bætt beitarmenning – en betur má

Árið 2008 voru hross í landinu talin 77.502 og hafði fjölgað um 6.235 hross, frá árinu 2002. Þetta er drjúg fjölgun á fáum árum og sýnir að hrossabændur þurfa að vanda skipulag á landnýtingu sinni, til að ofbeitartilfellum fjölgi ekki á ný í landinu. Þrátt fyrir að margt hafi áunnist í þessum málum finnast dæmi um alvarlega ofbeit allt of víða og allir sem ráða yfir landi þyrftu að vera færir um að meta ástand þess og grípa til ráðstafana, ef beit og önnur umgengni um land er ekki með ábyrgum hætti.

Landgræðslan munu áfram vinna markvisst að bættri beitarmenningu meðal hrossabænda og væntir þess að eiga sem flesta liðsmenn í röðum þeirra við það verk.

Bjarna Maronssonar.